મોસ્કો : રશિયાએ 'જમ-દૂત' સમાન વિશ્વનું સૌથી ઘાતક મિસાઇલ બનાવ્યું છે. ૯ એમ-૩૭૦ બ્યુરેવેસ્ટનિક મિસાઇલ 'સ્કાય-ફોલ' તરીકે પણ ઓળખાય છે તે થોડા સમયમાં રશિયાના શસ્ત્રાગારમાં જોડાશે. અમેરિકાને આ મિસાઇલનાં નિર્માણની માહિતી કદાચ મળી ગઈ હશે, તેથી આલાસ્કામાં પુતિન સાથેની મંત્રણામાં ટ્રમ્પે તે વિષે ચર્ચા પણ કરી હોવાનું કહેવાય છે. મિસાઇલની વિશિષ્ટતા તે છે કે મિસાઇલમાં જ નાનું એવું એટમિક રીએક્ટર છે તે ૨૦,૦૦૦ કી.મી. (આશરે ૧૨,૫૦૦ માઇલ) દૂર સુધી અચૂક પ્રહાર કરી શકે તેમ છે. તેટલું જ નહીં પરંતુ તેમાં રહેલાં એટમિક રીએક્ટરને લીધે તે પૃથ્વીની અનેકવાર પ્રદક્ષિણા પણ કરી શકે તેમ છે. આ મિસાઇલ અન્ય મિસાઇલ્સની જેમ લિક્વિડ કે સોલિડ ફ્યુએલ આધારીત નથી તે પરમાણુ શક્તિની સહાયથી ગતિ કરી શકે છે તે માટે આ મિસાઇલમાં નાનું એવું એટમિક-રીએક્ટર પણ ગોઠવી દેવાયું છે તે માત્ર ૫૦ થી ૧૦૦ મીટરની ઉંચાઈએ જ ઉડતું હોવાથી રેડારમાં પકડી શકાઈ તેમ નથી. તે અત્યંત ઝડપથી તેની 'ગતિરેખા' બદલી શકે છે.